Lần đầu tiên Ngày hội đọc sách 2011 được tổ chức mang tầm quy mô quốc gia vào những ngày cuối tháng tư. Ðã có rất nhiều người đổ về sân Thái Học trong khuôn viên Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nơi tổ chức hoạt động này, cho thấy họ đã có cách nhìn quan tâm hơn đến việc đọc sách...

Con đọc gì hôm nay...

Thật ra đó là vấn đề ít được các gia đình ưu tiên quan tâm hàng đầu cho con cái. Trong vô vàn những thứ đáng quan tâm đối với các gia đình hiện đại, đặc biệt trong điều kiện con trẻ lớn lên phải đối diện với nhiều áp lực nhằm để phát triển cả về thể lực và trí lực, cơm áo gạo tiền đang đồng loạt tăng giá, thì sự đọc chiếm một thứ tự ưu tiên mờ nhạt đối với các bậc phụ huynh.

Vẫn còn nhiều người quan niệm rằng, đọc là một cách để tiếp cận thông tin. Tiến sĩ Nguyễn Thụy Anh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Ðọc sách cùng con chia sẻ: Có nhiều cách đọc sách cho trẻ. Ðọc sách cho con, đọc sách cùng con, không có nghĩa chỉ là cầm cuốn sách và đọc những gì được in trong sách. Chúng ta có thể hiểu rộng hơn chút nữa: với trẻ ở lứa tuổi còn non nớt như thế, đọc có nghĩa là sờ vào cuốn sách, cầm sách lên mân mê, có thể phấn khởi... xé vài trang, tiến tới mới xem tranh và... hỏi! Khi bố mẹ chịu khó lắng nghe con nói, cùng con tư duy để giải đáp cho con những thắc mắc của con, đó cũng là một cách đọc sách cùng con.

Nhiều phụ huynh bày tỏ, việc chọn sách của con luôn là việc làm mất thời gian nhất. Bởi trong bối cảnh xã hội chung, xuất bản sách được lựa chọn theo nhiều tiêu chí, làm thế nào để chọn mua cho con những cuốn truyện 'sạch sẽ' cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Chọn sách cũng là một cách bộc lộ quan điểm dưới một góc độ nào đó về dạy con, cho nên đầy rẫy những cuốn sách bày bán công khai, của nhà xuất bản uy tín, người ta vẫn không yên tâm khi mua mà không lựa chọn.

Ở Hà Nội câu lạc bộ Ðọc sách cùng con tuy mới thành lập chưa được một năm nhưng có nhiều hoạt động bổ ích nhằm đề cao ý thức đọc sách thông qua những gia đình nhỏ. Câu lạc bộ này được thành lập do một nhóm các gia đình trẻ ở Hà Nội nhằm giao lưu, chia sẻ những kinh nghiệm xây dựng thói quen đọc sách cho con cái, cũng như nhiều hoạt động bổ ích khác liên quan đến vấn đề này. Một thành viên của Câu lạc bộ chia sẻ: Cứ đổ lỗi vì kinh tế eo hẹp, vì giá điện tăng, giá xăng tăng... việc mua sách càng ngày càng đẩy xa hơn trong danh mục những món cần chi trong ngân sách gia đình. Nhưng thực ra, một chầu bia cho mát của bố chiều cuối giờ làm chiêu đãi bạn bè, một khoản mua sắm ít cân nhắc của mẹ, cũng có thể đủ để đổi lấy niềm vui cùng con đi chọn sách.

Dành không gian cho sách

Trẻ có thói quen đọc sách, dần dần tìm thấy niềm yêu thích trong những trang sách, nhiều gia đình hiện đại đã chú ý ưu tiên dành không gian đọc trong mỗi gia đình. Họ đã đầu tư vào tủ sách và thời gian nhất định cho các thành viên trong gia đình đọc sách mỗi ngày. Bên cạnh đó, đặc biệt người phụ nữ, người mẹ trong gia đình đóng vai trò quan trọng. Có chủ ý, họ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các thành viên trong gia đình có thời gian yên tĩnh để tập trung cho việc đọc. Nhiều gia đình xây dựng những thói quen tốt như dành một quỹ thời gian và tài chính nhất định trong tuần để các thành viên cùng nhau đi chọn mua sách. Gia đình chị Vũ Thanh Phương ở Khu đô thị Văn Quán đến Ngày hội đọc sách từ sớm. Chị cho biết, vợ chồng chị đều công tác trong ngành y. Trong giáo dục con cái, họ cùng quan điểm định hướng sự say mê đọc sách cho con. Căn hộ vợ chồng chị đang ở chưa đến 60 m2, tuy chật đối với một gia đình bốn người, nhưng anh chị vẫn thu xếp có không gian đọc cho các thành viên, hai giá sách cho bố mẹ và con cái.

Hiện nay trên thị trường sách cũng có rất nhiều loại sách để các bậc phụ huynh cân nhắc, chọn lựa, bởi không phải cuốn sách nào cũng phù hợp để giới thiệu cho con. Nhà tâm lý học Lê Khanh cho rằng, chúng ta nên thoáng một chút trong việc chọn sách cho con, nghĩa là để trẻ chọn theo hứng thú rồi bố mẹ tìm cách điều chỉnh chứ không nên bắt buộc hay yêu cầu con được hay không được mua cuốn này, cuốn kia. Thường người ta lựa chọn ra một số tiêu chí khi chọn sách cho con là sách đề cập đến những giá trị sống mà trẻ cần cảm nhận, hoặc đề cập đến các mối quan hệ gia đình, cha mẹ, con cái thông qua hình ảnh không chỉ là của con người mà cả với con vật, thậm chí là đồ vật; sách đề cập đến những kiến thức về môi trường gia đình, xã hội và thiên nhiên... Những câu chuyện đơn giản, hình minh họa ngộ nghĩnh giúp con trẻ biết yêu thêm những điều giản dị như biết yêu con ong cần mẫn suốt ngày bay đi hút nhụy hoa làm mật, ghét con chuột suốt ngày chui rúc phá nát luống rau bà trồng...

Ðể phát triển văn hóa đọc dưới góc độ gia đình, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên cho rằng, việc đọc sách không nên chỉ vì đọc theo phong trào hay phải gượng ép mà nên tạo thành thói quen, coi đọc sách như cơm ăn nước uống hằng ngày của mỗi người trong gia đình. Cái chính là có sự hiện diện, có chỗ đứng của sách trong mỗi gia đình. Người lớn yêu thích đọc sách thì trẻ mới thích. Cách làm giản dị mà hiệu quả đối với các gia đình là ông bà, bố mẹ, phải quan tâm, hướng dẫn cho trẻ cách tiếp cận với sách ngay từ lứa tuổi mẫu giáo. Phải tìm cho các cháu sách có ích chứ không phải là mua truyện tranh hoặc truyện bạo lực.

Ðang có nhiều người trẻ lăn lộn về các miền quê để xây dựng nền văn hóa đọc cho cộng đồng. Nhiều quán cà-phê sách được duy trì và hoạt động nhiều năm nay. Nhiều diễn đàn, nhiều câu lạc bộ dành cho yêu sách đang hoạt động khá sôi nổi. Anh Nguyễn Quang Thạch, người đã có ý tưởng và thực hiện được hàng nghìn tủ sách dòng họ chia sẻ, không ngẫu nhiên mà anh mang sách đến với người nghèo thông qua kênh này, chứ không phải là nhà trường, hay các đoàn hội như Hội khuyến học, Ðoàn Thanh niên... Anh cho rằng, trẻ em bây giờ có nhiều mối quan tâm cho nên sách chỉ là một trong những thứ ít được chú ý hơn cả bởi những thứ khác như nghe, nhìn, xem thú vị hơn, dễ tiếp cận hơn. Chính vì thế, văn hóa đọc muốn được phát huy phải bắt đầu từ yếu tố gia đình, dòng họ.

Ðọc sách như một nhu cầu tự nhiên, gần như có tính bản năng cho nên nhà văn Nguyên Ngọc cũng đưa ra lời đề nghị văn hóa đọc phải được hình thành từ nhỏ, bắt đầu từ gia đình. Ông cho biết, gia đình ông tản cư suốt cả thời kỳ kháng chiến chống Pháp, mất mát nhiều thứ nhưng tủ sách gia đình vẫn được cha ông cất giữ cẩn thận. Nhiều gia đình trí thức Việt nữa là những tấm gương về việc giữ gìn sách. Cách đặt vấn đề của Câu lạc bộ Ðọc sách cùng con, người phụ trách đã mượn lời thơ Bằng Việt, như một thông điệp giúp người ta hiểu nhau hơn 'Những trang sách suốt đời đi vẫn nhớ/ Như đám mây ngũ sắc ngủ trong đầu...'.

Tác giả bài viết: Bình Nhi

Nguồn: http://halobook.com.vn/component/content/article/34-tin-tuc/49-phat-trien-van-hoa-doc-duoi-goc-do-gia-dinh.html